TAKİP ET

GENEL SAĞLIK SİGORTASI KİMLERİ KAPSAMIYOR?

Yurtdışındaki adresini bildirmeyenleri bu “acı sürpriz” bekliyor!

1.5 milyonu Almanya’da olmak üzere milyonlarca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yurtdışında yaşıyor. Ancak kimi vatandaşımız yılın bir kısmını Türkiye’de bir kısmını Almanya’da geçirdiği, kimileri de ihmalden ötürü hala yurt dışında ikamet ettiğine dair konsolosluklara adres beyanında bulunmuş değil. Diğer yandan Türkiye’de 1 Ocak 2012’de yürürlüğe giren Zorunlu Genel Sağlık Sigortası, yurtdışında yaşadığı halde adres beyanı yapmayan, ikameti Türkiye’de görünenlerin önüne toplu prim borcu gibi kötü bir süprizi çıkarabiliyor. Zorunlu Genel Sağlık Sigortası’nın amacı, yurtdışındaki vatandaşlarla ilgili uygulama ve toplu borç gibi bir durumda vatandaşın yapması gerekenleri Köln Başkonsolosluğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Ataşesi Oğuz Tuncay’a sorduk.

RÖPORTAJ: ZİVER ERMİŞ

Zorunlu Genel Sağlık Sigortası nedir, hedeflerini anlatırmısınız?

5510 Sayılı Kanunla getirilen zorunlu genel sağlık sigortası 1/1/2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Buna göre, Türkiye’de ikamet eden ve aşağıda belirtilen istisnaların dışında kalan kişiler, zorunlu olarak Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınarak sağlık güvencesine kavuşturulmuştur.

Belirtilen kanunla genel sağlık sigortalısı ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılmayanlar ise şu şekilde sıralanabilir:

GENEL SAĞLIK SİGORTASI KİMLERİ KAPSAMIYOR?

-Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tâbi olduğunu belgeleyen kişiler,
-Türkiye’de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan yerleşim yeri yurt dışında olup o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tâbi olanlar,

-Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar,

-Hükümlü ve tutuklular,

– Er, erbaş ve yedek subay okulu öğrencileri,

-3201 sayılı Kanuna göre borçlanarak emekli olan ve yerleşim yeri yurt dışında olanlar,
-Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile bunların emeklileri ile bunların bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri ve dul ve yetimleri,

-Anayasa Mahkemesi üyeleri ile bunların emeklileri ile bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri,

TÜRKİYE’DE BİR YILDAN KISA SÜRE KALANLAR KAPSAMIN DIŞINDA

– Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamındaki mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olamayan ve Kanunun 4. maddesi kapsamında sigortalı sayılmayan kişilerden, Türkiye’de bir yıldan kısa süreyle yerleşik olanlar,
-5510 sayılı Kanunun geçici 20. maddesinde belirtilen; 506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesi kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personeli için kurulmuş bulunan sandıkların üyeleri.

Genel Sağlık Sigortası’yla ilgili yasada, yurt dışında yaşayan vatandaşlarla ilgili bir düzenleme var mı, uygulama ne şekildedir?

Kanun’un zorunlu olarak sisteme dahil ettiği kişiler için temel şart Türkiye’de ikamet etmektir. Bu nedenle yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız, resmi ikamet kayıtlarının Türkiye’de olmaması koşuluyla zorunlu genel sağlık sigortasından muaf tutulmaktadır.

TÜRKİYE’DE İKAMET KAYDI YAPTIRANLAR YURTDIŞINDA YENİDEN ADRES BEYANINDA BULUNMAMIŞSA ZORUNLU SİGORTA KAPSAMINA GİRER!

Genel Sağlık Sigortası primi ödemesinden muaf olmak için yurt dışındaki vatandaşlar ne yapmalı, nereye başvurup hangi işlemleri yaptırmalı?

Yurtdışındaki vatandaşlarımız zorunlu Genel Sağlık Sigortası uygulamasından ve dolayısıyla prim ödeme yükümlülüğünden muaf oldukları için normal şartlarda herhangi bir sorun yaşanmaması gerekmektedir. Ancak, çeşitli nedenlerle Türkiye’de ikamet kaydı yaptırmış olan vatandaşlarımız, yeniden yurtdışına gittiklerinde adres beyanında bulunmamışlarsa kanun kapsamına girmiş olurlar. Bu durumda gelir testi yaptırmak ve ödemeleri gereken prim oranını tespit ettirmeleri gerekmektedir. Gelir testi yaptırmayanlar da her ay 305,64 TL (01.07.2015-31.12.2015 tarihleri arasında geçerli miktar) prim ödemek zorunda kalmaktadır.

Kişinin haberi olmadan prim borcu birikebilir mi, kişi durumunu nasıl öğrenebilir?

Prim borcundan haberdar olunmaması durumunda da borç miktarı düzenli olarak artarak önemli meblağlara ulaşmaktadır. Vatandaşlarımız, eğer Türkiye’de belirttikleri adreste ikamet eden yakınları varsa, onlar vasıtasıyla borçlarından haberdar olmaktalar. Ancak işi tesadüfe bırakmamak için Başkonsolosluklarımızdan ücretsiz olarak alabilecekleri e-devlet şifresi ile de borç durumlarını sorgulamaları mümkündür.

MUAF TUTULMANIN YOLU KONSOLOSLUKTA ADRES BEYANI

Genel Sağlık Sigortası prim ödemesinden muaf tutulabilmek için vatandaşlarımızın bağlı bulundukları Başkonsolosluklarda adres beyanında bulunmaları yeterlidir. Ancak, vatandaşlarımızın prim borçları oluşmuşsa eğer, öncelikle bağlı bulundukları Başkonsolosluğumuza giderek yurtdışındaki adreslerini beyan etmeleri gerekmektedir. Geçmiş döneme ait borçlarının silinmesi için de, borçların ait olduğu dönemde yurtdışında yaşadıklarını gösteren, ilgili yerel makamdan alınacak ikamet belgesi (Almanya için Meldebescheinigung) ve oturma izinlerinin süresini gösterir pasaportta yapışık veya ayrı olarak verilen oturma izni kartı ile Başkonsolosluklarımızın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Ataşeliklerine başvurmaları halinde gerekli yardım yapılacaktır.

Yurt dışında yaşadığına dair adres beyanı yapmadığı için mağdur olan vatandaşların sayısı fazla mı, size başvurular oluyor mu?

Son zamanlarda artış olsa da hatırı sayılır demek çok da doğru değil. Özellikle yakın zamanda ülkemizde ev veya daire satın alan vatandaşlarımız, bu bağlamda gerçekleştirdikleri doğalgaz, su ve elektrik bağlatmak gibi işlemler için Türkiye’de bir ikamet adresi beyan etmekte ve MERNİS kayıtlarına girmekteler. Bu kişiler ikamet kayıtlarını yeniden yurtdışına almadıkları takdirde prim borcu ile karşı karşıya kalmaktadırlar.

Yine öğrenim amacıyla yurtdışına gelen gençlerimiz arasında da ikamet değişikliği bildirilmediği için prim borcu oluşanlar mevcut. Umarım bu şekilde gerçekleştirdiğimiz bilgilendirme ile mağdur olan vatandaş sayısı daha da azalır.

BORÇLULAR İÇİN HACİZ TEHLİKESİ VAR MI?

Yüklü miktarda prim borcu görünen vatandaşları haciz gibi tehlikeler bekliyor mu? Bu duruma düşmüş vatandaşlar için bir çıkış yolu var mı?

Devletimiz en son 6552 Sayılı Kanun (Torba Kanun) ile birikmiş prim borçlarının yapılandırılmasına ve daha kolay yollarla ödenmesine imkan tanımıştır. Ancak, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız zaten prim ödemesinden muaf oldukları için, sonradan yurtdışına gelen ve Türkiye’de yaşadıkları döneme ait prim borcu olanların dışındakilerin bu yöntemlere başvurmalarına ihtiyaç da yoktur. Az önce anlattığım şekilde borçlarını sildirmeyenler veya kesinleşmiş borçlarını doğrudan yada yapılandırma yoluyla ödemeyenlerin ise, her alacakta olduğu gibi, haciz gibi tatsız olaylarla karşı karşıya kalması mümkün olabilecektir.

YILIN YARISINI TÜRKİYE’DE, YARISINI YURTDIŞINDA GEÇİRENLERE NE TAVSİYE EDİLİR?

Başta emekliler olmak üzere vatandaşlarımızın önemli bir kısmı artık yılın yarısını Türkiye, yarısını Almanya’da geçirmektedir. Yurtdışındaki vatandaşlar nereden sigortalanmalı, tavsiyeniz nedir?

Bu sorunun genelleyerek cevaplandırılması doğru olmayacaktır. Bu nedenle yılın belirli döneminde Almanya’da diğer dönemde de Türkiye’de yaşamak isteyen vatandaşlarımızın, özellikle emeklilerimizin konuyla ilgili olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Ataşeliklerimize başvurmaları yararlı olacaktır. Yine kesin dönüş yapacak vatandaşlarımızın kesinlikle Ataşeliklerimizle görüşmeleri sadece sigortalılık anlamında değil, oturma izni ve diğer haklar anlamında da büyük önem arz etmektedir.

Sorularımızı cevaplandırdığınız için çok teşekkür ediyoruz.

29.07.2015 13:44