TAKİP ET
Yaşar Yeşilyurt

Yaşar Yeşilyurt

Sayılar yalan söyler mi 

Pek sevdiğim bir fikir adamının şöyle bir sözü var: “Matematik olmayınca ne eşyanın ne de insanın birbiriyle münasebetlerini anlamak mümkün değildir.” Gerçekten hayatın bir çok alanında sayılar olmadan doğru düşünebilmek, sağlıklı ve objektif neticelere ulaşabilmek neredeyse imkansız.

Ama şu da bir gerçek ki, günümüzün gelişmiş istatistik metodlarıyla, sayılarla gerçeği çarpıtmak da mümkün hale gelmiş durumda.

Dünyanın en çok satan ve etkili dergilerinden, bütün dünya ülkelerine ait istatistikleri içeren veri tabanının sağlamlığıyla övünen The Economist, “Sayılarla Dünya” cep kitabı serisinin 2015 baskısını yayınladı. Bu kitapta dünya ülkeleri ile ilgili karşılaştırmalı bilgilere ulaşmak mümkün. Dünyanın en pahalı ülkeleri, hayat kalitesi en yüksek olanlar, en hızlı gelişenler, en borçlu olanlar, en büyük ekonomiler, en demokratik olanlar, en çok evlenenler, en çok boşananlar gibi hayatın çok farklı sahalarından istatistiki bilgiler içeriyor.

Sebep-sonuç tartışmalarına girmeden, övmek veya yermek gibi bir maksat olmaksızın sadece ilgimi çeken bazı verileri, bir ayna tutma objektifliğinde paylaşmak istedim, dünyayı ve Türkiye’yi daha sağlıklı değerlendirebilmek için.

Bu tür istatistiklerde en çok merak edilen Gayri Safi Milli Hasıladır(GSMH). 2012 verilerine göre dünyanın en büyük 5 ekonomisi sırasıyla ABD: 16.3(trilyon$), Çin: 8.2, Japonya: 6, Almanya: 3.5 ve Fransa: 2.6. 789 milyar$ ile 17. sırada olan Türkiye’yi, Türkiye’nin 5’te biri nüfusuna sahip olan Hollanda 771 milyar$ ile takip ediyor. Türkiye’nin 3’te biri nüfusuna sahip Kanada 1.8 trilyon$ ile ekonomik olarak Türkiye’nin iki katından fazla.

Ekonomik zenginliğin gerçek ölçüsü kabul edilen “kişi başına düşen gelirde” ise, çok küçük nüfuslu devletleri saymazsak, 2012 verilerine göre dünyada durum sırasıyla şöyle: Norveç: 100(bin$), İsviçre: 80, Avusturalya: 67, Danimarka: 56, İsveç: 55, ABD: 52, Kanada: 51, Avusturya: 47, Japonya: 47, Hollanda: 46, İrlanda 46, Finlandiya: 46, Belçika:43, Almanya: 43. Bütün ülkeler hesaba katıldığında Türkiye 10 bin$ ile ilk 60 içinde yok maalesef. Satınalma gücü paritesine göre hesaplandığında ise Türkiye 65. sırada yer alabiliyor.

Gelelim Türkiye için en şaşırtıcı olabilecek veriye. 2002-2012 yılları arasında dünyanın en hızlı büyüyen ekonomileri, ortalama yıllık büyüme oranına göre sırasıyla şöyle: Katar: 13.3, Azerbaycan: 13.0, Angola: 10.6, Çin:10.4, Türkmenistan: 9.8, Ermenistan: 9.6, Nijerya: 9.4, Afganistan: 9.2, Etiyopya: 9, Moğolistan: 8.7, Panama: 8.2 ve liste uzayıp gidiyor. Listenin sonu olan 60. sırada Malezya var 5.1 ile. Yapılan bunca „acayip geliştik“ propagandasına rağmen Türkiye’nin ilk 60 içinde olmaması beni de çok şaşırttı doğrusu!

Dünyanın en büyük ihracat yapan ülkeleri, dünyanın toplam ihracatındaki yüzdesine göre, sırasıyla ABD: %12, Çin: %9, Almanya: %8, Japonya: %4.5 ve İngiltere: %4. Türkiye %0.83 ile 34. sırada.

Dünyanın en borçlu hükumetleri sıralamasında, en başta hiç beklenmedik bir ülke var: Japonya. Hükumetlerin borçluluk durumu  GSMH’ya oranı ile ölçülüyor. 2013 verilerine göre sıralama şöyle: Japonya: % 227, Yunanistan: %187, İtalya: %145, Portekiz: %135 ve İrlanda: %132. Almanya %86 ile 17. sırada yer alırken Türkiye ilk 30’da yok.

Önemli gelişmişlik ölçülerinden birisi de raylı yol uzunluğu. Bu tür istatistiklerde elbette ülkenin yüzölçümü çok önemli bir etken. Veriler şöyle: ABD: 230(bin km), Rusya: 85, Çin: 66, Hindistan: 65, Kanada: 64, Güney Afrika: 40 ve Almanya: 35. Almanya’nın iki katı büyüklüğünde yüzölçümü olan Türkiye 9600 km ile 22. sırada.

İnsani gelişmişlik endeksine göre dünya sıralaması 100 üzerinden şöyle: Norveç: 94.4, Avusturalya: 93.3, İsviçre: 91.7, Holanda: 91.5, ABD: 91.4 ve 6. Almanya: 91.1. Türkiye ilk 60 ülke içinde yok.

Yaş ortalamasına göre dünyanın en yaşlı ülkeleri sırasıyla Japonya: 46, Almanya:45.5, İtalya: 44.3, Bulgaristan: 43 ve Yunanistan 42.8. Türkiye’de ortalama yaş 30.

Dünyada insanların en uzun yaşadığı ülke 83.5 yıl ortalama ile Japonya. Sonra sırasıyla 82.5 ortalama ile İsviçre ve Avustralya geliyor. Almanya’da dahil Avrupa ülkelerinin genelinde ortalama ömür yaklaşık 81. Türkiye’de ortalama ömür 75.

Eğitim seviyesinin önemli göstergelerinden birisi günlük gazete tirajlarıdır. 1000 kişi başına tüketilen günlük gazete miktarında dünya sıralaması şöyle: İsviçre: 385, Japonya 380, İsveç: 376, Avusturya: 372 ve Norveç: 356.  Almanya 223 ile 17. sırada yer alırken Türkiye ilk 60 arasında yer almıyor.

2013 verilerine göre basın özgürlüğü alanında en iyi ülkeler sırasıyla Finlandiya, Hollanda, Norveç, Danimarka, İzlanda ve Yeni Zelanda, İsveç, Avusturya ve Almanya olurken Türkiye en kötü ülkeler sıralamasında 26. durumda.

İlginç istatistiklerden birisi hapishanelerdeki mahkum sayısı. Bu konuda Amerika açık ara birinci. Dünyanın ilk beşi şöyle: ABD: 2.3 milyon, Çin: 1.7 milyon, Rusya: 680 bin, Brezilya: 550 bin ve Hindistan: 400 bin. Türkiye 150 bin kişi ile 11. sırada yer alırken Almanya ilk 30 arasında yer almıyor.

Bir diğer ilginç istatistik de hırsızlık sayıları. Burada işlenilen suçların ne kadarının kayda girdiği önemli bir faktör olmakla birlikte dünyada en fazla hırsızlık yapılan ülkeler arasında Belçika 1000 kişi başına 1.8 ile açık ara birinci. Arjantin: 1, İspanya: 0.87, Kosta Rika: 0.86 ve Meksika:0.65 ile ilk beşi oluşturuyorlar.

Dünyada liderliğe oynadığımız bir istatistik ile bitirelim. Mayıs 2013 rakamlarına göre dünyanın en çok Facebook kullanıcısı olan ülkeleri şöyle: ABD: 160(milyon), Brezilya: 72, Hindistan: 64, Endenozya: 48, Meksika: 43 ve 6. sırada 33 milyon ile Türkiye var.

31.03.2015 19:30