TAKİP ET
Dr. Sabine Schiffer

Dr. Sabine Schiffer

Wikipedia kaynak değil

Geçenlerde ZDF Info Kanalı’nda yayınlanan “Login” adlı programa katılacağım duyurulduğunda internette “başına bela alacaksın” tartışması başladı.

Online oyuncular topluluğu bir kısım beklentiler içinde sanki benim neler söyleyeceğimi biliyorlarmış gibi programa davet edilmeme karşı çıktılar. Üstelik benim Wikipedia’daki yazımda bu konu üzerine tek kelime edilmediğini referans olarak gösterdiler.

Aslında Wikipedia’daki yazıya dikkat çekmekte haklıydılar ancak büyük bir ihtimalle Wikipedia’daki yazıların nasıl oluştuğuna dair herhangi bir bilgileri yoktu. Wikipedia’daki yazımın tasarımı benim elimde olsaydı, şüphesiz farklı bir durum ortaya çıkardı. Medya pedagogu olarak 20 yıldan daha uzun bir zamandır işlediğim birçok konuya o yazıda değinilmiyor – daha doğrusu insan algoritmaları düşünmeden Google-Frame çerçevesine sadık kalarak yazıyor. Bu durum bana genç yetişkinlerin medya yetkinliğine değinmek ve de yetişkinler üzerinden öğrencileri bilgilendirmek için iyi bir fırsat veriyor.

Çocuklarınız veya öğrencileriniz Wikipedia’nın bir ansiklopedi olmadığına inanmak istemiyorlarsa – ki bu yazılı eserlerin otomatikman daha iyi olduğu anlamına gelmiyor – o zaman Wikipedia’ya girin ve çalışmaya başlayın. Farkındalık oluşturmanın başka bir yolu ise sayfanın yukarısında bulunan ve çok seyrek kullanılan butonlara tıklayın. “Tartışma” (Diskussion) butonunun dışında “Geçmişi Gör” (Versionsgeschichte) butonu çok enteresan. “Geçmişi Gör” butonuna tıkladığınızda yazının geçmiş versiyonlarını görme imkanını bulursunuz. Bunu bir deneyin. Denemeye değdiğini göreceksiniz. Ne var ki, bu yazılarda yazının orjinalini bulmak bazen mümkün olmuyor. “Tartışma” bölümünde Wikipedia kulislerinde perde arkasında yaşanan mücadeleleri tahmin etmek zor değil. Şüphesiz tartışmaların bir kısmı arşivleniyor, arşivlendiği için de ilk bakışta görmek mümkün olmuyor, bunun da ötesinde çarpık algı oluşabiliyor. Dışarıdan bakınca Online-Ansiklopedi’nin bünyesinde ne tür hiyerarşiler olduğunu insan kavrayamıyor ama yazı yazmaya başlayınca durum netleşmeye başlıyor. Örneğin “Yahudi Düşmanlığı” üzerine bir yazı bu durumu gayet sarih bir şekilde gösteriyor. Wikipedia’daki yazılar üzerinde bazı değişiklikler yapmanın ne denli tartışmalara yol açtığını, yapılan bazı değişikliklerin kalıcı olma şansının bulunmadığını bu yazı gayet güzel bir şekilde gösteriyor.

Böyle bir yaklaşım tarzıyla ilgili medyaya mesafe kazanmak için illaki skandallara ihtiyaç duymuyorsunuz. Hatırlanacağı gibi 2013 yılının ekim ayında ortaya çıkan bir skandalda birçok Wikipedia kullanıcısının yazılarını ilaç endüstrisinden para alarak yazdığı saptanmış ve Wikipedia sayfalarını binlerce kullanıcısına kapatmak zorunda kalmıştı. Kendi deneyimlerinizi edinerek her türlü sunuma temelden eleştirel bir gözle yaklaşmanız ve böylece mesafeli davranmanız mümkün.

Medyaya karşı uyanık davranmak, medyayı eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmek sadece medyaya şüpheci yaklaşımı geliştirmemize yaramaz, aynı zamanda giderek artan bildiri gazeteciliğine karşı donanımlı olmamızı da sağlar. Bu ihtiyaç, tüm yurttaşlar için gün geçtikçe daha büyük önem kazanıyor, zira bildiri gazeteciliği gazeteciliğin temelinde yatan eleştiri yeteneğini giderek törpülüyor.

Daha fazla bilgi yazarın internet sayfasında bulunabilir: www.generationmedien.de.

12.06.2014 19:00