TAKİP ET

GELECEK YENİLENEBİLİR ENERJİDE

Türkiye’nin güneşi Almanya’dan daha verimli ama kullanmıyoruz!

Ka-Energy Solution Şirketi’nin sahibi Hasan Kaygusuz “Gelecek yenilenebilir enerjide” diyor ve ekliyor “Ben bir güneş enerjisi tesisi olan kişiyi petrol kuyusu sahibi olan Arap şeyhlerine benzetiyorum, çünkü artık her şey enerjiye dönüyor!” Kaygusuz Türkiye ve Almanya’daki yenilenebilir enerji  konusunda ise şu bilgiyi veriyor: “Almanya bugün enerji ihtiyacının yüzde 26’tısını yenilenebilir enerjiden karşılıyor, Türkiye’de ise bu oran çok düşük.”

Hasan Kaygusuz Almanya’da güneş enerjisi santralleri kuran Türk kökenli iki-üç kişiden biri. 26 yıldır Almanya’da yaşıyor. Ülkeye giriş yaşı 15. Ortaokulu bitirdikten sonra Erzincan’dan Berlin’e taşındı. Ka-Energy Solution Şirketi ile başarıdan başarıya koşuyor. Başarısının iki sırrı var. Birisi anne tavsiyesi. Annesi ona “Hayatını kolaylaştırmak istiyorsan yalan söyleme oğlum” demiş. İkinci meslek sırrı ise kendi gözlemleriyle alakalı. Sırrını şöyle anlatıyor: “Türkiye’de yetiştiğim için, oradaki şartları biliyordum. Buraya geldikten bir süre sonra kendime dedimki, ‘Hasan, oğlum, bak annen baban sayesinde bu memlekete geldin. Onlar sayesinde bu imkanlar önüne serildi. Kıymetini bil. Dört elle sarıl. Çalış. Her şey senin elinde. Kendine ve hayatına bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ” ve yola koyuldum. Ama bildiğim bir şey daha vardı. O da işimi sevmem gerektiği. İşinizi severseniz başarılı olma şansınız var, sevmezseniz, huzursuz olursunuz ve huzursuzluk başarısızlık getirir. Bu okulda sevmediğiniz derslerde genelde kötü not almanız gibi bir durumdur. O yüzden gençlere sevdikleri işi yapmalarını tavsiye ederim.”
Hasan Bey güneş enerjisiyle çalışmaya ne zaman başladınız?
Ka-Energy Solutions GmbH’yı 2010 yılında kurdum ama ben zaten enerji bölümünden geliyorum.
Nasıl yani?
Ben meslek eğitimimi tamamladıktan sonra Borsig Fabrikası’nda çalışmaya başladım 20 yıl önce. Borsig’te ağır sanayi kazanları üretiyorduk. Tüpraş’ın ham petrolün işlendiği İzmit’teki rafinerisinde, Petkim Petrokimya Şirketi’nin Aliağa’daki kazanlarının hepsi bizim elimizden geçti. Ama ben meslek eğitimiyle kalmadım, işe başladıktan sonra hem çalıştım hem üniversiteye gidip yüksek tahsil yaptım.
Hem çalışmak hem okumak kolay iş değil…
Gerçekten de kolay değil ama azmin elinden hiç bir şey kurtulmuyor. Siz azimli olduktan sonra insanlar da size yardımcı oluyor. Mesela biz fabrikada üç vardiya çalışıyorduk ama okula gidebilmem için işyerinde benim çalışma sistemimi iki vardiyaya indirdiler.
Almanya’ya çocukken geldiniz herhalde.
Küçük çocuk değildim ama büyük de değildim. 15 yaşında geldim. Şu anda 41 yaşındayım.
Yüksek tahsilinizi tamamladıktan sonra ne yaptınız?
Borsig’te çalışmaya devam ettim. Bu arada ben Borsig’te çalışırken Berlin’de Solon Firması kuruldu. Solon Firması yenilenebilir enerjinin dünyadaki en büyük temsilcisidir. Onu kurulduğu andan itibaren takip etmeye başladım.
Üniversite diplomanızı aldıktan sonra hangi işi yaptınız Borsig’te?
Kalkülatör oldum ve bu görevimi 2006 yılına kadar sürdürdüm. Sonra Prenzlau’da yerleşik Aleo Solar AG’ye geçtim. İş anlamında yenilenebilir enerji ile ilk temasım böyle oldu. 300 kişi çalışıyordu orada, ben de kalkülasyondan sorumluydum ve şirketteki tek Türktüm. Aleo’da üretimin artmasına büyük katkı sağladım.

ÇÖZÜM ÖNERİM YOKSA ELEŞTİRMEM
Ne yaptınız?
Ben üretimden gelen bir insanım. Akşam olduğunda ürettiğim malı görmek isterim. Bir de ben sadece eleştirmeyi sevmem, çözüm de üretirim. Fabrikada hatalara, eksikliklere dikkat çektim, nasıl düzeltilebileceğini gösterdim ve sonuç itibarıyla fabrikadaki panel üretimini 54 dakikadan 29 dakika 6 saniyeye indirdim. Bir sene sonra üretimi 90 megavata çıkardım.
Sizin branşta bu önemli bir başarı herhalde..
Sadece önemli değil o zamana kadar görülmemiş bir başarı. Ama bu başarı tesadüfi değildi. Hesabını yapmıştım.
2010 yılında da kendi şirketinizi kurdunuz. Amacınız güneş santralleri kurmaktı.
Aynen, amacım müşteriye anahtar teslim güneş santralleri kurmaktı. Öyle de yapıyoruz. Santralin kurulacağı araziyi biz kendimiz ayarlıyoruz. Bu araziler tarıma kapalı araziler oluyor. Örneğin, yakınımızdaki Teltow Flaeming’te, arazinin yüzde 19’u kirli yani atıl durumda.
Niye atıl?
Çünkü buralar eski sanayi bölgeleri veya eskiden askeri amaçla kullanılmış yerler, hala mühimmatla, dolu yerler. Bu tür arazileri tekrar ülke ekonomisine kazandırmak amacıyla bir kanun çıktı. Biz de bu arazileri o kanun çerçevesinde satın alıyoruz.
Nasıl bir yöntem izliyorsunuz?
Arazileri buluyoruz. Teşvik olanaklarını inceliyoruz. Daha sonra imar izni çıkartmamız gerekiyor. Küçük yerleşim bölgelerinde prosedür çok ağır işliyor. Öte yandan EEG denilen Yenilenebilir Enerji Yasası iki senede bir değiştirildi geçmişte. FDP, hükümet ortağı olduğu dönemde lobicilik yaptı ve yenilenebilir enerjiye ayrılan devlet desteği çok tırpanlandı. Bir çok şirket iflas bildiriminde bulunmak zorunda kaldı.

EN BÜYÜKLERDEN BİRİYİZ
Şirketin ismini nasıl buldunuz?
“Ka” soyadım Kaygusuz’un kısaltılmışı. “Energy Solution” ise enerji çözümleri anlamına geliyor. Yani biz sadece güneş enerjisi değil de enerjiyle ilgili her şeyi verelim dedik, yelpazeyi geniş tutmak istedik.
Almanya genelinde piyasadaki konumunuz nedir?
Almanya genelinde her şeyi kendisi yapan bizim gibi çok az firma var. Her şeyi yapan derken ne demek istediğimi açayım isterseniz. Biz araziyi buluyoruz, teşvik imkanlarını buluyoruz, izinleri çıkarıyoruz, finansmanı sağlıyoruz, işletme kurulduktan sonra bakımını yapıyoruz. Diğerleri proje hakkı satın alır veya çeşitli nedenlerle yarım kalan projeleri tamamlarlar. Bizim gibi tam teşekküllü hizmet veren firma sayısı 3-4’ü geçmez. Kısacası biz Berlin, Brandenburg ve Mecklenburg Vorpommern Eyaletleri’nde hizmet veren en büyüklerden birisiyiz.
Ekip kaç kişi?
Bizim daimi ekibimiz dört kişiden oluşuyor ama montaja çıktığımız zaman sayı 30-40 kişiye yükselir.

ÖMÜR BOYU KENDİ ELEKTRİĞİNİZİ KULLANIN
Ben sade bir vatandaş olarak gelsem, desem ki bahçeli bir evim var, panel taktırmak istiyorum. Cevabınız ne olur?
Biz güneş enerjisini herkese tavsiye ediyoruz, 24-25 metrekare bir çatınız varsa yapın diyoruz. Üç-beş sene de devlet desteği var. Ömür boyu kendi elektriniğinizi kullanın. Güneş panellerinin 25 sene garantisi var.
Karar verdim diyelim evimi güneş enerjisiyle donatacağım. İşe nereden başlayacağız?
Biz sizin işinizi yapamayız, çünkü biz firma olarak bin metrekareden küçük işleri almıyoruz, yani daha çok sanayi işleri yapıyoruz ama siz bize gelirsiniz, biz sizi tanıdık başka bir firmaya yönlendiririz, danışmanlık ücreti filan da almayız ama işe sahip çıkarız. İş bittikten sonra da bir aksilik çıkması halinde hemen ilgileniriz, çünkü biz tavsiye etmişiz, ismimizin temiz kalması bizim için çok önemlidir.
Kaça mal oluyor?
Almanya’da baz alınan hesap dört kişilik bir ailedir. Anne baba ve iki çocuğun yılda ortalama 3500-4500 kilovat saat elektriğe ihtiyaçları vardır. Fiyatlar çatının büyüklüğüne göre farklılaşır ama ortalama fiyat 8 ila 15 bin Euro arasında olur. Panel fiyatları ucuzladı. Eskiden 1600-1700 Euro’ya aldığınız bir güneş panelini şimdi 150-200 Euro’ya alabiliyorsunuz.
Şu anda yeni bir proje var mı?
2016 yılını planlamış durumdayız. Biz 2017’nin projelerini hazırlıyoruz ve santral kurabilmek için devletin bize önerdiği 108 tane atıl arazi var.
Muhteşem bir şey. Tabiri caizse size karada ölüm yok artık!
Çok şükür, işlerimiz iyidir.
TÜRKİYE’DE GÜNEŞ ENERJİSİNİN ÖNÜ KAPALI
Türkiye sizin için cazip bir çalışma alanı olabilir mi?
Kurulduğumuzdan bu yana Türkiye’den çok yoğun talep var ama memlekette güneş enerjisinin önü ne yazık ki hala kapalı. Kanunlar çıkmasına rağmen kapalı, çünkü kanunlar eksikliklerle dolu. Şu şekilde: Siz burada herhangi bir yeri 30-40 seneliğine kiralayabiliyorsunuz. Türkiye’de ise böyle bir imkan yok, araziyi satın almanız gerekiyor, size ait olacak. Bir megavata kadar lisansız üretim yapabiliyorsunuz, ondan sonra lisans almak zorundasınız. Düşünün 600 megavatlık lisans verildi, insanlar lisansları alıp çekmecelerine koydular, pahalı pahalı satacaklar. Böyle bir suni darboğaz oluşturuluyor. Bu bakımdan biz Türkiye’de iş yapmıyoruz ama sektörel gelişmeleri çok yakından takip ediyoruz.
Peki, dünya genelinde sektörde gelecek nasıl?
Gülay Hanım, bakın sadece bir saatlik güneş yansıması dünyanın bir senelik enerji ihtiyacını karşılayacak güçte. Yani bunu ben söylemiyorum, bunu uzmanlar söylüyor. İşin ilginç tarafı çevreye hiç bir zararınız yok.
O zaman niye tam randımanlı olarak Almanya’da veya dünya genelinde güneş enerjisinden yararlanılmıyor?
Size az önce lobilerden bahsettim ya…Bizim en büyük sorunumuz lobiler. Hala güneş enerjisini kötü olarak tanıtıyorlar. Çok masraflı filan diyorlar. Atom santrallerine bir bakalım. Atom bittikten sonra çöpü bin sene daha radyasyon içeriyor. Fukişuma’da, 60 kilometrekarelik o alan bin sene yasak bölge ilan edildi. Yani dünya böyle de kötü bir durumda ama Türkiye’de atom santrali yapılıyor ve santral yapılan yerler direkt deprem fay hattının üzerinde bulunuyor. Türkiye’de elektriğin yüzde 50’ye yakını doğal gazdan üretiliyor.Doğal gaz Rusya’dan, İran’dan, Azerbaycan’dan satın alınıyor. Yakıyoruz, elektriğe çeviriyoruz, o yüzden dünyanın en pahalı enerjisini kullanıyoruz. Bizim güneşimiz Almanya’nın iki buçuk üç katı daha verimli ama kullanmıyoruz.
Sizin Brandenburg Eyaleti’ndeki Lynow’da son olarak kurduğunuz santral kaç evin elektrik ihtiyacını karşılıyor?
400-450 evin elektrik ihtiyacını karşılıyor ama aynı tesis Türkiye’de olsa 1200 evin ihtiyacını karşılayacak. Burada Türkiye’ki güneşin ne kadar verimli olduğunu görüyoruz. Almanya’da güneş az olmasına rağmen 39 bin megavat ile güneş enerjisi, en çok üretilen yenilenebilir enerji konumundadır. Rüzgar ve su enerjisini de eklediğiniz de Almanya bugün enerji ihtiyacının yüzde 26’tısını yenilenebilir enerjiden karşılıyor.
Türkiye?
Çok düşük. Sadece rüzgar ile 2000 megavat, fotovoltaik sistemlerle 40-50 megavat elektrik üretilir. Biogazı da bir-iki tane şirket kendisi için yapmıştır o kadar.

YENİLENEBİLİR ENERJİ ARTIK ENGELLENEMEZ
Almanya 2022’de atom santrallerini kapatma kararı aldı. Bu karar uygulanacak mı sizce?
Bakın, artık bizi lobiciler isteseler de yok edemezler, çünkü branş aldı başını gidiyor. Almanya gibi bir ülkede 2022’de atom santrallerinin hepsi kapatılacak deniyorsa bu sadece Fukişima’dan dolayı değildir. Bu taa Helmut Kohl zamanında incelenmiştir, hesaplanmıştır. Yalnız hedefe giderken sorunlar vardır. Bunlar doğum öncesi sancıları gibidir.
Bu bu piyasaya yeni girmek isteyenler olursa, onlara ne önerirsiniz?
Herkes işini yaptığı müddetçe ekmeğini yer. Branşta herkese ekmek vardır. Yeter ki yaptığınız işi sevin ve yaptığınız işin uzun vadeli olduğunu bilin. Kısa vadeli kazanç düşürseniz, bu iş size göre değil. Bizim branşta da önceleri karakoyunlar çoktu. Bir koyup, on alıp kaçıp gideyim diyenler çoktu ama son üç dört yıldır onlar da temizlendi, çünkü teşvik fiyatları o kadar düştü ki, aracı kaldırmıyor, bu işi direkt yapmak zorundasınız ve her şeyi bilmek zorundasınız. Ben bir güneş enerjisi tesisi olan kişiyi petrol kuyusu sahibi olan Arap şeyhlerine benzetiyorum, çünkü artık her şey enerjiye dönüyor.

GÜLAY DURGUT / BERLİN

14.01.2016 13:22