TAKİP ET

Türk vatandaşlarına vize serbestliği serbest dolaşım anlamına mı geliyor? 

Almanya Başbakanı Angela Merkel Pazartesi günü (8 Şubat 2016) Ankara’da olacak. Suriyeli savaş mağdurlarına kendi topraklarında ve bölge ülkelerinde mali destek sağlamak amacıyla iki gün önce Londra’da düzenlenen ve Almanya’nın da organizatörler arasında yer aldığı uluslararası konferans görüşmelerinde kararlaştırılan bir ziyaret.

22 Ocak 2016’da Berlin’de ilk kez düzenlenen Almanya-Türkiye Hükümetlerarası Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi çerçevesinde yapılan stratejik istişarelerde bir araya gelinmişti. 18 Şubat 2016 tarihinde AB Komisyonu çerçevesinde tekrardan buluşma yapılması kararlaştırılmıştı. Bugünkü programın ani bir kararla araya sıkıştırılmış olması ise bazı şeylerin istenildiği gibi gitmediğinin göstergesi.

Merkel-Davutoğlu ikilisi sığınmacılar krizinin çözümünü konuşadursun, biz vatandaşlarımızın asıl merak ettiği konuyu irdeleyelim: Türk vatandaşlarına vize serbestliği.

Can alıcı soruyu soralım: Vize serbestliği gerçekleşirse AB ülkelerinde dolaşım hakkı hiçbir seyahat kısıtlaması olmadan serbest dolaşım anlamına mı gelecek? Kesinlikle hayır. Türk kamuoyunun bunu bilmesi gerektiği gibi gerçekçi olmayan beklentilere de girmemekte fayda var. Türkiye’deki hükümetin hâlâ daha sanki serbest dolaşım olacakmış gibi meseleyi pazarlaması bu yılın sonbaharında kitlesel hayal kırıklıklarına yol açabileceği için olayın içyüzünü aydınlatmaya çalışalım.

29 Kasım 2015’de Brüksel’de AB devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla düzenlenen AB Zirvesi’nde Türkiye’yle kabul edilen 11 maddelik Aksiyon Planı’nın 5. Maddesi’nde Türk vatandaşlarına vize serbestliği verilmesinden bahsediliyor. Geri Kabul Anlaşması’nın AB’nin şart koştuğu şekilde “kurallar ve yükümlülüklerin düzgün biçimde yerine getirilmesi” şartıyla ve 2016 Ekim ayının sonuna kadar açıklanacak olan Türkiye İlerleme Raporu’nda onaylanmasıyla vize konusunda liberalleşmeler olacak.

Fakat yine de bu durum Türk vatandaşlarının sınırsız biçimde Avrupa’da dolaşacakları anlamına gelmiyor. Vizeden muaf bir şekilde Schengen üyesi AB ülkelerinde dolaşma hakkı, AB genelinde hiçbir kısıtlama olmadan serbest dolaşım anlamına gelmediği için, Türk vatandaşlarına vize serbestliği altı aylık sürede 90 günü aşmayan ziyaretlerle sınırlı olacak.

Türk vatandaşlarına yönelik vize serbestliği konusunda yapılan tartışmalar çok eskilere dayanıyor. Yeni olan AK Parti hükümetinin mevcut konuyu yeniymiş gibi sunmasıdır. Hâlbuki Avrupa Komisyonu ve Türkiye, 16 Aralık 2013’de Geri Kabul Anlaşması’nın metnini imzalamış, vize serbestliği diyaloğu başlamıştır. AB bu süre zarfında Türkiye’nin vize serbestisi meselesinde diğer yabancı ülkelerle aynı muameleye tabi olması gerektiğinden geri adım atmamıştır.

Pasaport gibi seyahat belgelerinin güvenliğinin sağlanmasının yanısıra kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanması ve temel hakların güvence altına alınması ile düzensiz ve yasa dışı göçle etkin mücadele edilmesi gibi kaideleri da Türk vatandaşlarına vize serbestliği verilmesi için şart koşmuştur.

Hülasa, nasıl ki AB Adalet Divanı’nın, 2009 yılında Soysal Davası’na ilişkin verdiği karar sonrasında, Türk kamuoyunda vizelerin yakın zamanda kalkacağı algısı oluşmuştur; aynı bunun gibi bugün, Türk vatandaşlarına 2016 sonunda vize serbestliği ile AB ülkelerinde dolaşım hakkının hiçbir seyahat kısıtlaması olmadan serbest dolaşıma dönüşeceği algısı kamuoyunda yer almaktadır. Bu algı ise gerçeklerle bağdaşmamaktadır.

06.02.2016 09:00