TAKİP ET

ÇALIŞANLAR EN FAZLA BU KONUYU SORUYOR

Malulen emekli olmanın şartları nelerdir?

Almanya’da çalışan ve yaşayan vatandaşlarımızın yakından ilgilendiği konulardan biri de malulen emekliliktir. Malulen emeklilik bilindiği gibi çalışmaya güç yetiremeyecek kadar hasta veya engelli olmakla mümkün olabilir. Bu süreç nasıl başlar, nereye başvurulur ve emekli olmanın şartları nelerdir?

Çalışan bir kişi hastalandığı takdirde raporlu olarak izne çıkabilir. Bu esnada işveren maaşını ödemeye devam eder. Rahatsızlık 6 haftadan uzun sürerse, maaş ödemesini sağlık sigortası üstlenir. Bunun şartları ayrı bir konu olduğu için, burada çok kısa geçiyorum. Sağlık sigortası ödemeleri sınırsız bir zaman için yapmayacağı için, belirli bir süre sonra kişiye ya doktora gidip tedavi görmesini veya işe gidip çalışmasını söyler. Eğer kişi hiç çalışamayacak kadar hasta ise, bunu sağlık sigortasına bildirebilir. Bildirmese de zaten sağlık sigortası bunu tespit ettirmek için kendi doktorlarını kişinin durumunu araştırmak için görevlendirir.

İşte burada malulen emeklilik süreci başlar. Kişi kendisini çalışamayacak kadar hasta hissederse, beklemeden emeklilik sigortasına başvurabilir. Emeklilik sigortasının bu konuda hazır başvuru formları vardır. Kişi eğer bu başvuruyu kendisi yapmazsa, böyle bir başvuru sağlık sigortası tarafından kendisine tavsiye edilebilir. Kişinin başına gelen rahatsızlıklarda aynı şekilde iş bulma kurumu da bu konudaki girişimi başlatabilir. İşsiz olanlar için sağlık sigortası yerine iş bulma kurumları devreye girer. Başvurudan sonra resmi süreç başlar. Emeklilik sigortası kişiyle ilgili başvuru üzerine emeklilik verilip verilmemesi konusunda karar vermek zorundadır. Malulen emeklilik için başlıca şartlar şunlardır:

1. Hastalığın meydana geldiği tarihi esas alarak son 5 sene içerisinde en azından 3 sene sigortalı çalışmış olmak. Bu malulen emeklilik için geçerlidir. Farklı kapsamda emeklilikler için şartlar ve bekleme süreleri yine değişmektedir.

2. Diğer bir şart ise hastalık sebebiyle kişinin çalışamamasıdır. Yine bu şart için de malulen emeklilik iki kısımda ele alınır. Kişi ya tam emekli olabilir veya kısmen emeklilik hakkına sahip olur.

Bu konu malulen emekli olmak isteyenler için en çok tartışılan ve en dikkat çekici noktadır. Kişinin tam emekli olabilmesi için hastalığı nedeniyle günde 3 saat çalışacak gücü olmaması gerekir. Kısmen emekli olması için de 3-6 saat arası çalışma durumu olması gerekir. Eğer 6 saatten fazla çalışabiliyorsa, kişi (malulen) emekli olmayı hak edemez.

Zaten emekli olma süresinde en çok tartışmaya sebep olan bu konudur. Çünkü kişinin 3 saatten az veya çok çalışabilme durumunun olup olmadığı uzman kişiler tarafından tespit edilmek zorundadır. Hastalık söz konusu olunca doğal olarak bu konudaki tespit o hastalık alanındaki doktorlar tarafından yapılır. Kişi kendisini hastalık nedeniyle günde belki 3 saat çalışacak durumda bile görmez. Fakat şikâyet ettiği hastalıklardan dolayı belki de doktorlar farklı sonuçlara ulaşır. Onun için başvuruda önemli olan ve esas alınan her zaman doktorların verdiği raporlardır.

Bu konuda bilinmesi gereken iki çok önemli husus vardır:

1. Hastalık veya rahatsızlık dediğimizde emeklilik için sadece çalışmak için bunların etkisi önemlidir. Engellilik derecesinin önemi yoktur. Aynı zamanda belirli süre için hasta olmanın (Arbeitsunfähigkeit) önemi de yoktur. Sadece kişinin çalışma gücüne ve tespit edilen (devamlı) hastalıkların çalışma gücüne engel olup olmadığına bakılır.

2. Hastalığın sadece belirli bir işe engel olmasından ziyade kişinin herhangi bir işte de çalışıp çalışamayacağı önemlidir. Yani kişi diyelim ki, bir fabrikada montajda çalışıyor. Malulen emekli olmak için, illa ki fabrikada montajda çalışmak için gücünün yeterli olup olmadığına bakılmaz. Herhangi (başka) bir işi yapmaya gücü yeterli midir diye bakılır. Dediğimiz gibi bu çok önemlidir.

Mesela yine yukarıdaki kişiyi esas alalım. Belki bu kişi dizlerinden rahatsız olabilir ve montaj yerinde çalışmaya gücü yetmez. Ama emeklilik sigortası (Rentenversicherung) bu kişinin oturarak başka yerde çalışmasını yeterli görür.

Bu durumda malulen emekli olmasını kabul etmez. Ama aynı kişi böbrek hastası olabilir ve sürekli tedavi görmek zorunda olabilir, o yüzden ister montaj da ister büroda çalışsın, artık o kişinin genel çalışma gücü düşmüş olur.

O halde emekli olma ihtimali çok yüksek olur. Bu süreçte emekli sigortası başvuruyu kabul etmezse, buna karşı itiraz etme ve gerekirse mahkeme yoluyla emekli olma imkânı vardır.

***

SORU: Daha önceden tek kişi olarak ticaret yapıp şirket işlettim. Şimdi bir GmbH kurdum. Eski şirketimin borçları GmbH ́ya dâhil oluyor mu? GmbH bu yüzden eski şirketin borcunu yüklenmek zorunda mı?

Daha önceden işlettiğiniz tek kişilik şirket sadece kendinizi bağlar. Bu borçlar için de geçerlidir. GmbH şirket olarak geride kalan borçları üstlenmez, çünkü GmbH olarak borçlanmış değildir. Ama siz kendi şahsınızla borçlanmış oluyorsunuz ve yine kendi adınıza bu borcu kapatmak zorundasınız. GmbH ́dan alacağınız maaş/kazançtan borçlarınızı kapatmak zorunda olursunuz. Burada GmbH üzerine borcunuz kalmaz.

avukatim@eurozaman.de

* Sorularınıza vermiş olduğumuz cevaplar tavsiye niteliğindedir. Her dava konusu kendine ait hususiyetleri itibari ile özel olduðundan yazýlarla ilgili avukatlarýmýz ve gazetemiz hukuki sorumluluk üstlenmemektedir.

04.02.2013 18:02