TAKİP ET
Yaşar Yeşilyurt

Yaşar Yeşilyurt

Ebu Hanife’den günümüze yansıyanlar

Ekrem Dumanlı durumu en başında çok güzel tespit etti: bu süreç muhafazakârların ‘devlet’ anlayışı ile imtihanı gerçekten.

Önce yiğidin hakkını vermek lazım: bunca haksızlıkları irtikap eden, bunca kul hakkı yiyen, milyonları bâliğ bir mümin topluluğuna “işbirlikçi, hain ve münafık” yaftalarını meydan meydan, sayfa sayfa yapıştıran bir ekip, itiraf edelim ki “mağdur” oldukları algısını, en azından toplumun belli bir kesiminde başarıyla oluşturdular.

Hizmeti, devlete başkaldıran, düzen bozan bir fitneci asi pozisyonuna düşürmede, kabul edelim ki, belli bir başarı kazandı bu ekip. Bravo!

Esas mağdur ve eli-kolu bağlı olanların, algı oluşturmada aynı başarıyı sergilediklerini söyleyemeyeceğim!

Devlet nizamını bozmamayı esas almış, bu uğurda yıllarca İslamcısından, solcusuna kadar her kesimden, hakarete maruz kalmış hizmet hareketine, bütün ömrünü Türkiye Cumhuriyeti devletini tezyife adamış olanların, şimdi kanal kanal gezip “devlet” güzellemeleri yapmasını görünce, Cumhurbaşkanı’nın attığı tweet akla geliyor: “İnsan gerçekten hayret ediyor.”

Zannedersiniz ki Müslümanlığın birinci şartı başbakanın (onlara göre kendisi tek başına devlet oluyor) her dediğine itaattir. Hak ve özgürlükler algısının bunca ilerlediği, kurumsallaştığı bir dünyada bunları aştığımızı sanıyorduk, acı acı anladık ki yanılmışız.

Tabii devletin sağladığı bunca konforu bir anda riske edebilmek, elbette ki hiç kolay değil birçok insan için, anlayabiliyorum.

Tam da bu dönemde Ebu Hanife’nin hayatı bize enfes örnekler sunuyor.

Bugün İslam dünyası için büyüklüğü tartışılmaz bir referans kaynağı olan Ebu Hanife yaşadığı çağda bazı Müslümanlar tarafından ‘fitne kaynağı’, ‘din yıkıcısı’ ve hatta ‘deccal’ olarak anılır.

Hayatının ilk 52 yılı Emeviler döneminde, son 18 yılı da Abbasiler devrinde geçer. Her iki devlet de ‘İslam devleti’dir ve yöneticisi ‘halife’ unvanına sahiptir.

Ama Ebu Hanife ‘yaramaz, asi ve fitneci’ -hâşâ- bir âlimdir. Her iki yönetimle de büyük sorunlar yaşar. Halbuki ona düşen ‘halife-i ruy-i zemin’e bilâ kayd ü şart itaat etmektir, ne haddini ve dinini bilmezlik işte!

Önce Emeviler kendisine musallat olurlar. Onu kendi kontrolleri altına alabilmek için Irak valisi kendisine kadılık teklif eder. Ebu Hanife teklifi kabul etmeyince, İslam devletinin ve halifenin valisi tarafından hapsedilir ve günlerce kırbaçlanır, “sen nasıl olur da bizim arzularımıza inkıyad etmezsin” diye.

Ebu Hanife bütün hayatı boyunca Emevilerin yönetim anlayışına itiraz eder ve çok ağır ithamlarla eleştirir.

Abbasiler devleti kurulunca, önce çok sevinir her şey yoluna girecek diye. Alabildiğine destek verir. Sonra Abbasiler de benzer hataları yapmaya başlayınca, desteğini keser. Onlara da karşı çıkıp yanlışlarını söyler gerektiğinde.

Dönemin halifesi, böylesine sevilen ve etkili bir alimin gönlünü kazanabilmek için değerli hediyeler gönderir ve başkadılık teklif eder. Hediyeleri kamu malı olduğu için, kadılık teklifiyle beraber reddeder. Bir de üstüne, siyasi bir konuyla ilgili halifenin istediği fetvayı vermeyince, hapsedilir ve kırbaçlanarak -bir rivayete göre zehirlenerek- öldürülür, Müslümanların halifesinin emriyle.

Demek ki siyaset, tabiin döneminde bile bunları yaptırabiliyor Müslüman siyasetçilere, bugünlere fazla şaşırmamak lazım!

Anlattıklarım bana ait değil, İslam tarihinden, onun yalancısıyım.

Hatırlayalım, Bediüzzaman Hazretleri de kendisine yapılan “doğu vilayetleri umumi vaizliği” teklifini reddetmişti, boyunduruk altına girmek istememişti. Sonra da sürgün hayatı yaşamak zorunda kalmıştı yıllarca.

Anlaşılan bu iş, böyle bir iş işte!

Toplumu dönüştürme anlamında, tarih boyunca İslam dünyasında âlimlerin oynadığı rolü batı dünyasında ki entelektüellerin rolüyle karşılaştırabiliriz. Batı da entelektüelin bağımsızlığı ne kadar önemliyse, bizim dünyamızda ayni şey âlim için geçerlidir.

Size soruyorum, herhangi bir siyasi otoritenin boyunduruğu altında yaşayan, tasarruflarına itiraz edemeyen bir âlimden ne olur? Ebu Hanife veya Bediüzzaman olamayacağı kesin!

06.01.2014 19:43