TAKİP ET

Obama’nın İran açılımı büyük bir şans

Sadece alternatifi olmadığı için değil, Obama’nın İran politikası gelecek ve bölgede istikrar vaat ettiği için, büyük bir şans.

İran ile imzalanan, nükleer meselede çözüm sunan anlaşma bu yüzden sık tartışılan konulardan biri. Cumhuriyetçiler gerçi Senato’da anlaşmayı reddetmek için yeterli oy alamadılar, ama sadece iki oya kalmıştı. Zaten sorun sadece Cumhuriyetçiler ve Netanyahu’nun kampanyası değil. İran’da rejimin katı çekirdeğini oluşturan güçler de rahatsız. Anlaşma ve yakınlaşmayı sadece içerik olarak eleştirmiyorlar, savaş naraları da işitmek mümkün. İran’da “devrim” ve “devrim muhafızları” ile otuz yıldır iktidarda olan bu kesim derin bir kaybetme korkusu yaşıyor. Sadece siyasi değil, ekonomik. Bu kesim Batı ile gerilim ve derinleşen ekonomik yaptırımlarla büyüdü. “Kaygı” duymaları, anlaşmayı “zaaf“ olarak algılamaları tesadüf değil. Anlaşma “Devrim Muhafızlarına”, bu güçlere rağmen imzaladı, başka alternatif olmadığı için gerçekleşti.

Obama’nın uzattığı bu el ve politikasının alternatifi yok. Yok, çünkü alternatifi İran’ın nükleer silahlanması, savaş ve İran’da kaos olduğu için yok. Netanyahu ve Washington’da şahinler için İran’ın Suriye gibi çökmesi belki “çözüm” olabilir. Bölge, Ortadoğu, Türkiye için böyle bir süreç “cehennem” olur. On milyon, belki daha fazla İranlı sığınmacı ve İran’ın yıllar sürecek iç savaşa terk edilmesi anlamına gelir. Türkiye olası bu tür bir krizden en derin etkilenecek ülkedir. Dünya siyasi coğrafyasını okumaktan aciz Saray ve danışmanlarının etkin olduğu bu günlerde hatta tehlikeli. Ortadoğu’yu zaten sarmış orman yangının cehennem ateşine dönmesini istemiyorsak, tüm olanaklarımızla İran’la imzalanan anlaşmayı desteklemek, ABD Senatör ve Kongre üyelerini sorumlu davranmaya davet etmek zorundayız. Ortadoğu’da orman yangını büyürse sadece Avrupa değil Atlantik ötesi de ısınır, alev alır. Bundan emin olabilirsiniz.

Obama’nın uzattığı elin önemini gördükleri için İran’ın kısmen hapiste yatan, rejimin işkence ettiği İnsan Hakları savunucuları da anlaşmaya destek veriyor. Bu açılımın İran iç politikasında dengeleri değiştireceğini, İran’da iç dinamiklerin yeni bir ivme kazanacağını, insan hakları, basın ve düşünce özgürlüğü gibi temel değerlerin gündeme geleceğini bildikleri için destekliyorlar. Temel hakları için verdikleri mücadelenin gereğini yerine getirdiklerine inandıkları için destekliyorlar. Saf değiller, İran gerçeklerini bizden çok daha iyi biliyorlar ve her gün bire bir yaşıyor, ağır fatura ödüyorlar. Bu insanlara, İran’a kulak vermek zorundayız. İran bir zamanların Sovyetler, bugünün Rusya’sı gibi dış baskıyla dönüşmeyecek kadar kompleks bir ülke. Belirleyici olan iç dinamiklerdir.

Obama’nın açılım politikası işte bu yüzden bir şans. Çünkü İran ekonomisi sadece ambargolar yüzünden yürekler acısı durumda değil. “Devrim” adına Sovyet rejimini gölgede bırakan, boğazına kadar yolsuzluğa batmış, rejimin imtiyazları ile zenginleşen, halkı petrol gelirleri ile açlık sınırında tutan bir kadronun elinde olduğu için. Dünya ile kavgayı göze alıp nükleer “enerjiye”, teknolojiye, silahlanmaya milyarları gömdüğü, gaz yatakları için parası, teknolojisi olmadığı için. Türkiye’nin nerde ise üç misli büyüklüğündeki ülke gıda ihtiyacını dışarıdan sağlıyor. Petrol üzerinde yüzerken benzinini ithal ediyor. Bu akıl almaz, çılgın politikanın “geri zekalı” olduğunu İran halkı söyleyebildiği, haykırabildiği gün İran’da demokrasi, bölgemizde barış kazanmış olacak. İran ekonomisi kalkınacak, yolsuzluk, imtiyaz, savaş zenginleri kaybedecek. Bu yüzden Obama’nın politikası bir şans.

Suriye’de ölümlerin durması, barış sürecinin etkinleşmesi için İran anahtar ülkelerden biridir. İran’ın binlerce silahlı “danışmanını” ve milyarlarca mali desteğini çektiği gün Suriye’de dengeler değişir. Savaş zenginleri işte bu yüzden İran’ın diyalog arayışına karşı çıkıyorlar. Obama’nın açılım politikası İran’ı sorunun parçası olmaktan çıkarıp çözümün parçası yapma potansiyeli içerdiği için bir şans. Umarız bu el havada kalmaz, mollalar bir kez daha takıyye hatasına düşmez.

24.09.2015 15:58